| دفترچه

اگر به دنبال یک نرم‌افزار کامل، ساده و کاربردی برای مطالعه و تلاوت قرآن کریم هستید، ذِکر | قرآن فارسی (Zekr: Quran Farsi) انتخابی مناسب برای شماست.

این برنامه یک نرم‌افزار جامع قرآنی با رابط کاربری زیبا و آسان است که امکانات متنوعی از جمله تلاوت‌های قرآنی، تفاسیر و ترجمه‌های فارسی قرآن کریم، حالت شب، نشانک‌گذاری، یادداشت‌نویسی و اشتراک‌گذاری آیات را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

در این نرم‌افزار می‌توانید به ۶ تفسیر فارسی معتبر در کنار تعدادی تفسیر عربی و همچنین ۵ ترجمه معاصر فارسی از معانی قرآن کریم دسترسی داشته باشید. علاوه بر این، ترجمه معانی قرآن به زبان‌های دیگر نیز در برنامه فراهم شده است.

بخش تلاوت‌های برنامه شامل تلاوت قرآن توسط بیش از ۱۰۰ قاری مشهور جهان بوده و از قرائت‌های حفص، ورش، دوری و شعبه پشتیبانی می‌کند. امکان دانلود تلاوت‌ها برای استفاده آفلاین، تکرار آیه یا بخشی از سوره، هایلایت شدن آیات هم‌زمان با پخش تلاوت و توقف خودکار با زمان‌سنج از دیگر قابلیت‌های این بخش است.

این برنامه امکان جستجوی سریع و دقیق در متن قرآن کریم، جستجو در نام سوره‌ها و قاریان و نمایش منظم نتایج جستجو را نیز فراهم می‌کند. همچنین می‌توانید آیات قرآن را به همراه ترجمه و تفسیر آن‌ها از طریق شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید یا آن‌ها را به‌صورت تصویر با طراحی زیبا ارسال کنید و برای آیات یادداشت‌های شخصی اضافه نمایید.

از دیگر امکانات «ذِکر | قرآن فارسی» می‌توان به دسترسی به نسخه‌های مختلف چاپی قرآن کریم مانند مصحف مدینه، مصحف قطر، روایت ورش و خط شمرلی، ذخیره خودکار آخرین صفحه مطالعه‌شده، دسترسی سریع به سوره‌ها و جزءها، نمایش آیات با خط بزرگ در حالت افقی گوشی، نمایش دو صفحه‌ای قرآن در آیپد، حالت شب و رایگان بودن کامل برنامه بدون تبلیغات اشاره کرد.

نرم‌افزار «ذِکر | قرآن فارسی» را می‌توان ترکیبی موفق از دقت علمی، غنای محتوایی و طراحی کاربرمحور دانست؛ ابزاری که هم برای قرائت روزانه و هم برای تدبر، پژوهش و انس عمیق‌تر با قرآن کریم شایسته اعتماد است. اگر به دنبال یک نرم‌افزار قرآنی کامل، زیبا، بدون تبلیغات و متناسب با نیاز مخاطب فارسی‌زبان هستید، «ذِکر» انتخابی مطمئن و ارزشمند خواهد بود.

📥 دانلود از گوگل پلی استور:

[دریافت]

از بَراء بن عازِب ـ رضی‌الله‌عنهما ـ روایت شده است:

"كان رَجُلٌ يَقرَأُ سورةَ الكَهفِ وعِندَه فرَسٌ مَربوطٌ بشَطَنَينِ  ، فتَغَشَّته سَحابةٌ فجَعَلت تَدورُ وتَدنو، وجَعَل فرَسُه يَنفِرُ مِنها."

«مردی سورهٔ کهف را می‌خواند و اسبی داشت که با دو طناب بسته شده بود. ناگهان ابری او را دربر گرفت؛ ابری که پیوسته می‌چرخید و نزدیک‌تر می‌شد، و اسبش از آن رم می‌کرد.

صبح که شد، آن مرد نزد پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وسلم ـ آمد و ماجرا را برای او بازگو کرد.

پیامبر فرمود:

"تلك السَّكينةُ تَنَزَّلت للقُرآنِ."

«آن، آرامش و رحمتی بوده که به خاطر قرآن نازل شده است».

متفق علیه.

# خط ـ نوشته

یکی از راهکارها برای اینکه تلاوت روزانه داشته باشیم (حداقل روزی یک جزء)، اینه که با روزهای ماه جلو بریم.

مثلاً امروز اول ماهه؛ پس امروز جزء اول رو تلاوت می‌کنی و همین‌طور، به ازای هر روز ماه، ادامه می‌دی. آخر ماه، در ساده‌ترین حالت ممکن، ان‌شاءالله حداقل یک ختم قرآن داری.
علاوه بر این برنامه، هر ختم یا تلاوت دیگه‌ای هم که داری، سر جای خودش محفوظ باشه. به‌خصوص الان با اپ‌های قرآنیِ موجود که به‌راحتی می‌تونی علامت‌گذاری کنی و ادامه بدی، انجامش خیلی هم راحت شده. ولی این تلاوت بر اساس روزهای ماه رو حتماً سعی کن انجامش بدی و نگهش داری.

چون یه جور التزام ناخودآگاه برای آدم ایجاد می‌کنه؛ طوری که ان‌شاء‌الله کم‌کم ملزم می‌شی همراه با گذر روزها، تلاوتت هم قطع نشه و همیشه باشه.

و واقعاً بخش زیادی از عدم توفیق‌ها، شکست‌ها و بی‌برکتی‌های مختلفی که توی کارهای دنیامون و دینمون می‌بینیم، از گسست و وصل نبودن به قرآن نشأت می‌گیره.

امتحانش کن؛ ان‌شاءالله راهکار کاربردی و جواب‌دهیه.

از سفیان ثوری روایت شده است که گفت:

"عَشَرةُ أشياءَ من الجَفاءِ."

ده چیز از جفا و بی‌مروّتی است:

"أوَّلُها: رجلٌ أو امرأةٌ يدعو لنَفسِه ولا يدعو لوالِدَيه والمُؤمِنين.
والثَّاني: رَجُلٌ يقرَأُ القُرآنَ، ولا يقرَأُ في كُلِّ يومٍ مائةَ آيةٍ.
والثَّالِثُ: رَجُلٌ دَخَل المسجِدَ وخَرَج ولم يُصَلِّ ركعتينِ.
والرَّابعُ: رجُلٌ يمُرُّ على المقابِرِ ولم يُسَلِّمْ عليهم ولم يَدْعُ لهم.
والخامِسُ: رَجُلٌ دَخَل مدينةً في يومِ الجُمُعةِ، ثمَّ خَرَج ولم يُصَلِّ الجُمُعةَ.
والسَّادِسُ: رَجُلٌ أو امرأةٌ نَزَل في محلَّتِهما عالِمٌ، ولم يذهَبْ إليه أحَدٌ ليتعلَّمَ منه شيئًا من العِلمِ.
والسَّابعُ: رجُلانِ ترافَقا ولم يسأَلْ أحَدُهما عن اسمِ صاحِبِه.
والثَّامِنُ: رَجُلٌ دعاه رجلٌ إلى ضيافةٍ، فلم يَذهَبْ إلى الضِّيافةِ.
والتَّاسِعُ: شابٌّ يُضيعُ شبابَه وهو فارِغٌ، ولم يَطلُبِ العِلمَ والأدَبَ.
والعاشِرُ: رَجُلٌ شَبْعانُ وجارُه جائعٌ، ولا يُعطيه شيئًا من طعامِهـ."

۱. مرد یا زنی که فقط برای خودش دعا می‌کند و برای پدر و مادرش و برای دیگر مؤمنين دعایی ندارد.

۲. کسی که قرآن می‌خواند، اما هر روز دست‌کم صد آیه از آن را تلاوت نمی‌کند.

۳. کسی که وارد مسجد می‌شود و از آن بیرون می‌آید، بی‌آنکه دو رکعت نماز بخواند.

۴. کسی که از کنار قبرستان می‌گذرد، اما نه به اهل قبور سلام می‌دهد و نه برایشان دعا می‌کند.

۵. کسی که روز جمعه وارد شهری می‌شود و از آن خارج می‌گردد، بدون آنکه در نماز جمعه شرکت کند.

۶. مرد یا زنی که عالمی در محله‌شان حضور دارد، اما هیچ‌کس نزد او نمی‌رود تا چیزی از علم بیاموزد.

۷. دو نفری که مدتی با هم همراه (یا هم‌سفر) می‌شوند، اما حتی نام یکدیگر را هم نمی‌پرسند.

۸. کسی که به مهمانی دعوت می‌شود، ولی دعوت را نمی‌پذیرد و نمی‌رود.

۹. جوانی که جوانی‌اش را در بی‌کاری و بطالت هدر می‌دهد و به دنبال آموختن علم و ادب نمی‌رود.

۱۰. کسی که خود سیر است، در حالی که همسایه‌اش گرسنه مانده، و چیزی از غذایش به او نمی‌دهد.

تنبیه الغافلین، سمرقندی، ص ۱۴۴.

بازخورد زنده برای حفظ قرآن، هر زمان و هر مکان!

کسی نیست که برایش تلاوت کنی؟ مشکلی نیست. «تَرتیل» با هوش مصنوعی اینجاست!

چند بار تا به حال آرزو کرده‌ای سوره‌های بیشتری بلد بودی تا در نماز از آن‌ها بخوانی؟ یا این‌که بتوانی هر وقت لازم داشتی روی تلاوتت بازخورد بگیری؟ یا این‌که بتوانی بیشتر حفظ کنی و کمتر نگران باشی؟

پنهان کن. لمس کن. تلاوت کن. با سه حرکت ساده، حفظ قرآن را با پیشرفته‌ترین همراهِ هوش‌مصنوعیِ حفظ قرآن در جهان تقویت می‌کنی. کافی است آیات را پنهان کنی، روی دکمهٔ میکروفون بزنی و شروع به تلاوت کنی. صفحه‌ها با تلاوت تو پُر می‌شوند و اگر اشتباهی انجام دهی، هوش‌مصنوعی شهودیِ ترتیل با قابلیت ویژهٔ خود، یعنی «تشخیص اشتباهات حفظ»، فوراً به تو اطلاع می‌دهد. این یعنی بازخورد لحظه‌ای برای تلاوتت، هر زمان و هر جا، حتی اگر در حد زمزمه باشد!

چه در حال حفظ برای کلاس حفظ بعدی‌ات باشی و چه در مسیر روزانه‌ات مشغول مرور جزء عمّ، ترتیل خود را با تلاوتت سازگار می‌کند، پیشرفتت را دنبال می‌کند و با هدفت هماهنگ می‌شود. این همراه توست تا بهتر حفظ کنی، اعتمادبه‌نفس بسازی و عادت قرآنیِ ماندگاری شکل دهی. فرقی نمی‌کند در کدام مرحلهٔ حفظ باشی؛ ترتیل همراه تو در این مسیر است.

ترتیل رایگان است، بدون تبلیغات، و حریم خصوصی کاربران را در اولویت قرار می‌دهد. تیم سازنده در چارچوب «احسان» فعالیت می‌کند؛ یعنی تلاش برای عالی‌ترین کیفیت و بهره‌گیری از فناوری نوآورانه برای خدمت به امت اسلامی.

ترتیل پریمیوم (Premium)

با اشتراک پریمیوم ترتیل، سرعت حفظ قرآن خود را چند برابر کن. اکنون می‌توانی آن را رایگان امتحان کنی، بدون نیاز به کارت اعتباری. امکانات شامل:

تشخیص اشتباهات حفظ

شروع به تلاوت کن و هر زمان کلمه‌ای را جا بیندازی، کلمهٔ اشتباهی بگویی یا یک کلمه بیشتر بخوانی، ترتیل به تو خبر می‌دهد! اشتباهاتت مشخص می‌شود و ثبت می‌گردد تا برای مرور بعدی آماده باشی. این قابلیت فعلاً شامل تصحیح تجوید یا تلفظ نیست، اما می‌دانیم که جامعهٔ کاربران آن را می‌خواهد و در برنامهٔ آیندهٔ ما قرار دارد.

پنهان‌سازی آیات

آیات را پنهان کن و تلاوت کن؛ ترتیل آیات را هایلایت می‌کند و همراه با تلاوتت پیش می‌آید تا بتوانی هنگام حفظ، صحت آن را بررسی کنی. یک گام دیگر به تسلط بر آیه نزدیک‌تر می‌شوی!

اهداف (Goals)

هدف‌های دلخواه برای حفظ و مرور تعیین کن. بخش مورد نظر، زمان‌بندی و نوع فعالیت را انتخاب کن: حفظ، قرائت، مرور یا تلاوت!

سوابق اشتباهات (Historical Mistakes)

پیشرفت مهم است! ترتیل همهٔ اشتباهاتت را ثبت می‌کند تا دقیقاً بدانی کدام بخش‌ها را خوب حفظی و کدام قسمت‌ها نیاز به کار بیشتری دارند.

پخش نامحدود صوت

برای تثبیت بهتر حفظ، از قابلیت پخش صوت بهره ببر! قاری مورد‌علاقه‌ات را انتخاب کن، بخش موردنظر و تعداد دفعات پخش را تعیین کن.

پیگیری پیشرفت پیشرفته

با تحلیل‌های دقیق، بررسی کن آیا در مسیر رسیدن به هدف‌هایت هستی یا نه.

—

به جمع بیش از ۹ میلیون مسلمان در سراسر جهان بپیوند که از ترتیل برای پشتیبانی از حفظ قرآن خود استفاده می‌کنند!

—

نکات:
 

- ترتیل برای عملکرد صحیح قابلیت‌های صوتیِ خود، به دسترسی میکروفون و اینترنت پایدار نیاز دارد. لطفاً مطمئن شو که این دسترسی‌ها را روی دستگاهت فعال کرده‌ای.

- این نرم‌افزار همچنین ترجمه‌ها و تفاسیر قرآن را به زبان‌های مختلف — از جمله فارسی — ارائه می‌دهد تا فهم آیات روشن‌تر و آسان‌تر باشد.

برای آغاز این همراهی، می‌توانی نسخهٔ به‌روز «ترتیل» را از لینک زیر دریافت کنی و سفر حفظ و انس با قرآن را آغاز یا تقویت کنی:

📱 دانلود از Google Play: [دریافت]

# خط ـ نوشته

صحبت از تلاوت شد.

من به نرم‌افزارهای قرآنی‌ای که دارم، خیلی وابسته‌ام؛ اصلاً حس‌وحال دیگه‌ای برام دارن. همین که موبایل یا سیستمی رو تهیه می‌کنم، اولین کارم نصب این نرم‌افزارهاست.

اما مصحف حس‌وحال خیلی متفاوت‌تری داره. برای همین، اگرچه معمولاً تلاوتم رو ـ بسته به شرایط ـ از طریق همون برنامه‌ها انجام می‌دم، اما حتماً سعی می‌کنم به مصحفم هم سر بزنم. اصلاً حس‌وحال دیگه‌ای داره گرفتن قرآن در دستانت؛ طوری که مراقب و محتاطی ادب و نزاکت رو در خصوصش رعایت کنی، و ورق زدن صفحاتش هم که...

یه خاطره‌ای هم در این بین تعریف کنم. در خراسان، عالمی مسن بود با ریش و محاسن کاملاً سفید؛ فکر می‌کنم تحصیل‌کرده‌ی افغانستانِ عزیز بود. از مساجد شرق و خراسان که نگم براتون... حالا مساجد قدیمیِ روستاهای دورافتاده‌شون که اصلاً نمی‌شه وصفشون کرد! فکر کن مسجدی قدیمی ـ که بنا به گفته‌ی اهالی، حداقل دویست‌ـ‌سیصد سال قدمت داشت؛ یعنی دویست‌ـ‌سیصد سال عبادت و معنویت ـ ساخته از گِل و خشت، با دیوارهایی ضخیم و شگفت‌انگیز، و البته نماز صبح در اون مسجد، وقتی بخاری نفتی هم روشنه...

از بحث دور نشم. اون عالم مسن همیشه عادت داشت اغلب عصرها تو مسجد تلاوت کنه. قرآن‌های چاپ شده با ابعاد نسبتاً بزرگ رو شاید دیده باشید؛ از روی یکی از همونا می‌خوند. وقتی فوت شد ـ خدا رحمتش کنه ـ از خودش یه چیز خیلی خاص به یادگار گذاشت.

اون قرآن و فرم صفحات و برگه‌هاش، گویا بهت می‌گفت که هر روز ورق خورده و یه نفر با مداومت، تلاوتش می‌کرده و باهاش مأنوس بوده. اصلاً اهالی می‌دونستن اون قرآن مالِ کی (جناب مولوی) بوده و چه قصه‌ی شیرینی با خودش داشته.

خصوصیت آدمیزاد اینه که به بعضی چیزها توی این دنیا وابسته‌ست، و وقتی همراهش نباشه، انگار یه چیزی کم داره. حالا یکی به موبایلش وابسته‌ست و یکی به مصحفش؛ که حتی بعد از مرگش هم برای دیگران درسی آموزنده و شیرین می‌شه.

#چندـخطـکتاب

«سلطان صلاح الدين ايوبی فاتح بيت المقدس به گوش کردن قرآن خيلی علاقه داشت گاهی اوقات در برج خود از نگهبانان دو الی چهار جز از قرآن مجيد را گوش می کرد خيلی خاشع و خاضع و رقيق القلب بود. هرگاه قرآن را می شنيد ديدگانش اشکبار می گرديد.»

اصول و مبادی فهم قرآن، سيد ابوالحسن علي ندوي، ترجمه: محمد قاسم قاسمی، ص ۱۱۴.

نماز تراویح (که جمع ترويحة است) از نظر ساختار و منشأ، همان نماز شب است و عبادتی برخلاف سنت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم نیست. این نماز اساساً به این دلیل «تراویح» نام گرفت که صحابه و پیشینیان نیک ما در ماه رمضان آن را بسیار طولانی‌تر از امروزه می‌خواندند و پس از هر چهار رکعت، کمی استراحت (مکث) می‌کردند.

در موطأ امام مالک (رحمه‌الله) روایت شده است که اهل مدینه در ماه رمضان نماز تراویح را طولانی برگزار می‌کردند، به حدی که از شدت ایستادن زیاد مجبور می‌شدند بر عصا تکیه کنند!

‏أَمَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ‏أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ ‏‏وَتَمِيمًا الدَّارِيَّ ‏أَنْ يَقُومَا لِلنَّاسِ بِإِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً قَالَ وَقَدْ كَانَ الْقَارِئُ يَقْرَأُ ‏بِالْمِئِينَ ‏‏حَتَّى كُنَّا نَعْتَمِدُ عَلَى الْعِصِيِّ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ وَمَا كُنَّا نَنْصَرِفُ إِلَّا فِي فُرُوعِ الْفَجْرِ ‏.^۱

عمر بن خطاب، اُبَیّ بن کعب و تمیم داری را مأمور کرد تا برای مردم یازده رکعت نماز (تراویح) برپا کنند.

راوی می‌گوید: «امام در نماز از سوره‌های مِئین (سوره‌هایی که تعداد آیات آنها بیش از صد آیه است) می‌خواند، تا جایی که ما از شدت ایستادن طولانی مجبور می‌شدیم به عصا تکیه کنیم، و جز در اوقات پایانی شب (نزدیک طلوع فجر) نماز را به پایان نمی‌رساندیم.»

پی‌نوشت‌:

(وَقَدْ كَانَ الْقَارِيُّ يَقْرَأُ بِالْمِئِينَ) بِكَسْرِ الْمِيمِ وَقَدْ تُفْتَحُ وَالْكَسْرُ أَنْسَبُ بِالْمُفْرَدِ وَهُوَ مِائَةٌ وَكَسْرُ الْهَمْزَةِ وَإِسْكَانُ التَّحْتِيَّةِ أَيِ السُّوَرِ الَّتِي تَلِي السَّبْعَ الطُّوَلَ أَوِ الَّتِي أَوَّلُهَا مَا يَلِي الْكَهْفَ لِزِيَادَةِ كُلٍّ مِنْهَا عَلَى مِائَةِ آيَةٍ أَوِ الَّتِي فِيهَا الْقَصَصُ وَقِيلَ غَيْرُ ذَلِكَ.^۲

(وَقَدْ كَانَ الْقَارِيُّ يَقْرَأُ بِالْمِئِينَ) و قاری قرآن، سوره‌های مِئین را تلاوت می‌کرد. واژه «المئین» با کسر میم (مِئین) تلفظ می‌شود، هرچند که فتح آن (مَئین) نیز جایز است، اما کسر آن مناسب‌تر است، زیرا با مفرد آن، یعنی «مائة» (صد)، سازگارتر است. همچنین، همزه آن مکسور (مِئین) و یاء ساکن است.منظور از «المئین»، سوره‌هایی است که پس از هفت سوره طولانی (السبع الطوال) قرار دارند، یا آن دسته از سوره‌هایی که نخستین آن‌ها پس از سوره کهف قرار دارد، زیرا هر یک از این سوره‌ها بیش از صد آیه دارند. یا این‌که سوره‌هایی هستند که در آن‌ها داستان‌هایی (قصص) بیان شده است. و درباره‌ی این تعریف، نظرات دیگری نیز مطرح شده است.

منابع:

۱) 

الموطأ، امام مالک، جلد ۱، صفحه ۱۱۵

۲) شرح الزرقاني على الموطأ، ج ۱، صص ۴۱۹-۴۲۰

امام نَوَوي رَحِمَهُ الله :

«بدان كه تلاوت قرآن مؤكدترين ذكرهاست و بنابراين بايد بر آن مداومت نمايی و هيچ شب و روزی بدون تلاوت بر تو نگذرد».

اعلم أن قراءة القرآن آكد الأذكار كما قدّمنا، فينبغي المداومة عليها، فلا يُخلي عنها يوماً وليلة.

الأذكار ١١٠

از خواهر امام مالک (رَحِمَهُ الله) پرسیدند:

او در خانه بیشتر به چه کاری مشغول بود؟
گفت: به قرآن و تلاوت آن.

قِيْلَ لأُخْتِ مَالِكٍ: مَا كَانَ شُغْلُ مَالِكٍ فِي بَيْتِهِ؟
قَالَتْ: المُصْحَفُ، التِّلاَوَةُ.

سِيَر أَعلَامِ النُّبَلَاء، ج ۸، ص ۱۱۱

علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه در نخستین شب ماه رمضان بیرون رفت؛ چراغ‌ها در شهر روشن بودند و قرآن کریم در مساجد تلاوت می‌شد.

سپس فرمود:

"نَوَّرَ اللَّهُ لَكَ يَا عُمَرُ بْنَ الْخَطَّابِ فِي قَبْرِكَ، كَمَا نَوَّرْتَ مَسَاجِدَ اللَّهِ بِالْقُرْآن."

«خداوند قبر تو را نورانی کند ای عمر بن خطاب، همان‌گونه که مساجد خدا را با قرآن نورانی کردی.»

فضائل رمضان لابن أبی الدنیا، ص ۵۸.

محمد بن عجلان رحمه الله گفته است:

"إنَّما الكلام أربعة: أن تذْكُرَ الله، وتقرأ القرآن، وتسأل عن علم فتخبر به، أو تكلّم فيما يعنيك من أمر دنياك."

سخن و کلام (مفید) فقط چهار گونه است:

۱. یا ذکر و یادِ خداست،
۲. یا تلاوتِ قرآن،
۳. یا پرسشی علمی می‌کنی تا بتوانی آن را به دیگران برسانی،
۴.و یا سخن گفتن از اموری که در زندگی دنیایی‌ات به تو مربوط می‌شود.

جامع العلوم والحکم، ابن رجب الحنبلي، ج ۱، ص ۳۴۰.